G e m i ..M o d e l c i l e r i - TAYFUN GERDAN
Röportaj ve fotoğraf: Mehmet Salihoğlu

TAYFUN GERDAN

1973 İstanbul doğumlu, Üniversite mezunu, bekar.
M. Salihoğlu: Gemi modelciliğine ne zaman nasıl başladınız?
Tayfun Gerdan: "İlk olarak belirtmek gerekir ki ben kendimi sadece "gemi modelcisi" olarak görmüyorum. Önceleri plastik kit'ten uçak ve gemi yapımı ile başlayan modelcilik hayatım 1990'da ahşap gemi modelciliğiyle tanışmamla boyut değiştirdi. Şimdilerde ise yaptığım modellerin tarihi ve gerçekleri yansıtması esasından ayrılmamak kaydı şartı ile ahşap, resin (epoksi) ve plastik ayırmadan her türlü gemi modelini yapıyorum. Zaman zaman okul ve iş gibi gerekçelerle ara vermiş olsam da modelcilik geride kalan 16 -17 sene boyunca hayatımın önemli bir parçası oldu."
M. Salihoğlu: Modelcilik size ne kattı? Hayata bakışınızı etkiledi mi?
Tayfun Gerdan: "Modelcilik bana her anlamda çok şey kattı. Her şeyden evvel insana zorla da olsa modelciliğin aşıladığı bir özellik var ki o da sabır! Yapmak istediğiniz her şeyin bugünden yarına gerçekleşmesinin imkansız olduğunu, çaba ve sabır gerektiğini size en güzel şekilde öğretiyor modelcilik. Örneğin bir parçayı yerine yapıştırdınız, çareniz yok, yapıştırıcı kuruyana kadar gerekirse bir gün, gerekirse üç gün bekleyeceksiniz. Burada önemli olan o bekleme süresini de değerlendirmeyi bilmek. Ben bu sebepten her zaman birden fazla modelle aynı anda uğraşıyorum. Birine astar boyası atınca, kuruyana kadar diğerini toplayabilmek büyük bir şans olabiliyor. Hele ki işten, güçten haftada iki ya da üç saat model yapabildiğim şu yoğun günlerde...
Modelciliğin bana kazandırdığı bir diğer önemli özellik ise araştırmacılık. Yapacağım modele bir bütünlük katabilecek yan modellerinin olup olmaması, tarihi değerinin bulunup bulunmamasına kadar pek çok şey, yapacağım bir sonraki modeli seçmemde rol oynuyor. Şu aralar üzerinde çalıştığım iki proje 2. Dünya Savası Japon Pasifik Donanması ve Efsanevi Alman Zırhlısı Bismarck'ın hikayesi. Bunların ilki için japonca bir kitapta bulduğum Japon Pasifik donanmasının 1 ve 3 No'lu Alarm Hali Dizilisini (Pearl Harbour'a doğru yola çıktıkları dizilim) Türkçe'ye çevirttim. İnternette saatlerce arayarak konuyla ilgili doküman ve resim toparladım."
"Ayrıca, konuyla ilgili üç de kitap okudum. 1/700 ölçeğinde ve Waterline denen su kesimi profilli plastik modellerden yapacağım bu seriye başladığım halde araştırmam hala bitmedi, bu donanmada yer alan dünyanın en büyük zırhlıları Yamato ve Musashi ile ilgili bir kitap da okunmak üzere sırada... Bismarck ile ilgili olarak da aynı ölçekte çalışacağım ve bu hikayenin her yönünü öğrenip anlayabilmek için bir ingilizce, bir de almanca kitap okuyacağım ve şu ana kadar da yine aynı şekilde onlarca saatlik internet araştırmasını yapmış durumdayım. Hatta Gemi Modelcileri grubunda hep birlikte yapacağımız Karadeniz Takası modeli için bile iki kitaptan sayfalarca yazı okuyup, resim inceledim.
Bunları neden yapıyorum? Waterline serisi plastik modeller ebatlarının ufaklığı sebebiyle yapımı kısa süren ama çok zahmetli olan modellerdir. Hele hele üzerlerinde photo-etch denen aksesuarlarını da eklemeye kalkarsanız... Düşünün ki dünyanın o tarihteki en büyük uçak gemileri olan Zuikakhu ve Akagi'nin Waterline Serisi modellerinin boyu 30 cm'yi bulmaz bile. Üzerlerinde en az 40'ar uçak var bunların, her biri tırnagınız kadar...Bunları yapmak için bu kadar zahmete girmişken bari doğrusunu yapmalı diye düşünüyorum sadece. Müze kalitesinde bir model sadece işçiliğin seviyesini göstermez. Siz dünyanın en güzel hayali gemisini yapın, hiç bir müze almaz. Çünkü modelin tarihi, gerçeği yansıtmasını isterler.
Hayatımı model yaparak ya da satarak kazanmamama rağmen bu kadar araştırma yapmamdan da anlaşılabilir ki, bu işin esası yaptığınız işe saygıdır. O kadar büyük bir para, zaman ve emek harcanarak yapılan bir modeli ya da bir bölümünü gerçeğe aykırı yapmak bana çok mantıklı gelmiyor. Herkesin yaptığı işe saygım sonsuz olsa da ben gerçeğe ya da ölçeğe aykırı detaylar içeren modeller yapmayı sevmiyorum."
M. Salihoğlu: Modelcilikte karşılaştığınız başlıca problemler ve nasıl çözdüğünüz. (Genel anlamda)
Tayfun Gerdan: "Her geçen gün daha da azalsa da ülkemizde modelcilikle uğraşmak isteyenlerin önünde duran en büyük engel hala kaynak ve malzeme eksikliği. Bununla ilgili hem sizinle hem de diğer modelcilerle yürütmekte olduğumuz çalışmalar olsa da özellikle kaynakça alanında hala büyük eksiklikler var. Şu anda Türkçe basılmıs iki ya da üç tane gemi modelciliği kitabi var. Bunların hiç birisi yeni başlayan bir modelciye yardımcı olacak sadelik ve öğreticilikte olmadığı gibi, eser sahipleri beni affetsinler ama, üçünü toplasanız bir kitap da etmeyecek durumdalar. Çok iyi bir modelin daha da iyisi nasıl yapılır temalı eserler. Oysa ihtiyaç duyulan şey, hayatında gemi modeli yapmamış bir kimsenin faydalanabileceği, pratik bilgiler ve bol bol fotoğraf içeren bir eser. Denizcilik terimlerinin arasında kaybolmuş, ancak teferruat değeri taşıyan bilgi kırpıntılarını allayıp pullayarak sunan kitaplar değil, ne dediğini dört yaşında bir çocuğa anlatır gibi, basit bir dille anlatan, okuyanı bu işten vazgeçirmek yerine, kendine güvenmesini sağlayacak kitaplara ihtiyaç var.
Amerika ve Avrupa'da konunun en önemli örneklerini basmış yayınevleri ile temasa geçtim ve onların basmış oldukları kitapları Türkçe'ye çevirtme yönünde ilk adımı attım. Bakalım gelişmeler nasıl olacak? Gemi modelciliğinde var olan bu sıkıntı aynı şekilde uçak, zırhlı araç modelciliği ve diaroma yapımı alanlarında da aynen var. Kaynak yok, kendi ithal ettiği malzemenin en iyisi olduğunu savunan tüccarların elinde yolunu bulmaya çalışan modelciler var.
Ben şahsen bu sıkıntıları yurtdışına gidip gelenlerle kitap ve alet getirterek çözmeye çalışmıştım. 1997'den sonra ise evlerimize giren internetten alışveriş kavramı bu alandaki tüm sınırları ortadan kaldırdı. O tarihten beri onlarca kitap, belgesel, model ve aleti internet aracılığıyla getirttim ve getirtmeye devam ediyorum. Mesela şu anda bile Japonya ve Ingiltere'den konuyla ilgili paketler beklemekteyim."
M. Salihoğlu: Hobiler insanlar için niçin önemlidirler? Öneri ve görüşleriniz...
Tayfun Gerdan: "Sizin de yazılarınızda bahsettiğiniz üzere çağımızın belası "stres"in üstesinden gelebilmek için insanlar farklı farklı yöntemler geliştiriyorlar. Mesela spor yapmak bunlardan biri. Ya da bir hobiyle uğraşmak... Günlük sıkıntıları unutmanıza yardımcı olabilecek, yapmaya başladığınız anda başka hiç bir şeyi düşünmenize izin vermeyerek zihninizi dinlendirecek bir uğraş edinmenin, yukarıda da bahsettiğim faydalarının yani sıra ortaya bir şey çıkarmanın zevkini tattırması da çok önemlidir. Bu, model yapsanız da, fotograf çekseniz de, bir müzik aleti çalsanız da aynıdır."
M. Salihoğlu: Sizin eklemek istediğiniz ve meraklılara cesaret verecek somut önerileriniz... Pratik bilgiler...
Tayfun Gerdan: "Yeni başlayan arkadaşlarıma benim her fırsatta dile getirdiğim önerilerimi tekrarlamak isterim. Öncelikle bilinmesi gerekir ki zannedilenin aksine model yapabilmek için, çok yetenekli olmak, büyük bir el becerisine sahip olmak şart değildir. Tek gereken ne yaptığını bilerek, planlayarak özenle yapmak ve sabretmesini bilmektir. Bu şekilde her model biter. Şayet başlanan bir modeli bitiremeyeceklerini düşünenler varsa, onlara tavsiyem ise o anda ara verip, bir süre sonra tekrar başlamaktır. O arada daha önceden yapılmış modellerin resimlerine bakılırsa kırılan şevk ve heves süratle yerine gelecektir."