|
|
Bu
sitede yer almak isteyişimin birinci nedeni; gerek amatör gerek profesyonel
düzeyde yaklaşık otuz yıldır gemi modeli ile haşır neşir olduğumdan bilgi
birikimlerimi bu konuya gerçek anlamda ilgi duyan arkadaşlara aktarmak,
ikincisi ise değerli kardeşim Mehmet Salihoğlu'nun hüneri bu siteyi çok
beğenmemdir. Katkımdan dolayı ne mutlu bana. |
|
Bu
bölümde yer alacak konular daha ziyade dinamik (hareketli) tekne modelleri
ve çoğu amatör modelci arkadaşlarımın karşılaştığı bilgi eksikleri olacak.
Daha geniş veya spesifik konularda sorusu olan arkadaşlarımıza da cevap
vermeye çalışacağım. Sorularınızı siteye iletmeniz diğer modelci arkadaşların
da faydalanmasını sağlayacaktır. |
| Tekne
modelciliği keyif ve gönül işidir. Bence dinamik modelcilik ise en keyiflisi.
Modeli yapmak ayrı keyif, hafta sonu arkadaşlarla birlikte yüzdürmek ayrı
keyif. Dahası var mı? Var tabii. İleri bölümlerde hepsini göreceğiz. |
| Yeni
bir dinamik tekne yapmak istiyorsunuz. Önce şu sorulara cevap verin: |
| 1-
Bunu uzun zamandan beri istiyor musunuz? |
| 2-
Modelciliğe ayıracak zamanınız var mı? |
| 3-
Sabrınız var mı? |
| 4-
Yeteneğiniz var mı? |
| 5-
Otomobiliniz var mı? |
| 6-
Yakın çevrede göl, gölet, deniz var mı? |
| 7-
Bu işe ayıracak yeterli paranız var mı? |
| Yukarıdaki
sorularda evet ekseriyette ise iş yarı yarıya tamamdır. Zira geçici anlık
hevese kapılıp bende bir tekne kiti alayım yapayım demekle vaktinizi ve
nakitinizi çöpe atmayın. Bu iş hem sabır ister hem emek. Yeteneğiniz de
yoksa, yani evdeki musluğun contasını değiştiremiyorsanız da bu işten vazgeçin.
Yakında modeli yüzdürecek bir yer veya otomobiliniz yoksa da bayağı problemleriniz
olacak. (Motosikleti olan bir modelci arkadaşım 90 cm. uzunluğundaki modelini
taşıma esnasında bayağı zorluk çekiyor. |
| Öte
yandan çevrenizde model derneği veya kulübü olması çok büyük kazançtır.
Bunlar gözünüzü korkutmaktan ziyade işin doğrusunu göstermektir. (Bu kadar
senenin deneyimi ne de olsa) |
| Gelelim
modellere: Temel olarak gemi modellerini iki grupta toplayabiliriz;
Statik (hareketsiz) ve dinamik (hareketli) modeller. Statik modellerde bu
işi derinlemesine çok iyi bilen ağabeylerimiz varken bana laf anlatmak düşmez.
Benim ukalalığım radyo kontrollü dinamik modellerdir. |
| Başlayalım
mı? |
| Dinamik
modeller de temelde iki grupta toplayabiliriz. Kumandalı ve kumandasız.
Kumandasız modeller (serbest) ya dümenlerindeki bir sistem sayesinde (yelkenlilerde
vane rudder), veya elektrik/yakıt motorlu teknelerin hedeflenen bir yöne
götürecek yapı sayesinde hareket eden, sabit dümenli modellerdir. Böyle
tekne modellerinin İngiltere'de1920'li yıllarda yüzdürülürken çekilmiş fotoğrafları
mevcuttur. |
| Kumandalı
modeller ise radyo kontrol sistemi ile (RC) yönlendirilebilen, gerektiğinde
ekstra fonksiyonları da (ışık, düdük sesi, vinç vb.) uzaktan kumanda ile
sağlanabilen modellerdir. Bunları da iki ana başlıkta şöyle ayırabiliriz:
Yelkenliler ve motor gücü ile hareket edenler. Motor gücü elektrik motoru,
patlar motor, buhar makinesi olabilir. Bunları ileride daha detaylı bahsedeceğimden
kısaca özetleyelim: |
| Elektrik
motorlu modeller genel olarak temiz, basit, pratik, bakımı az modellerdir.
Ancak elektronik hız kontrol ünitesi, piller, şarjör ve motor tahmininizin
üzerinde bir bütçe ile karşınıza çıkabilir. Modelin boyuna ve tipine göre
amatörler için avantajları daha fazladır. |
| Patlar
motorlu modeller yapması ve yüzdürmesi daha çok beceri ve bilgi isteyen
modellerdir. Bakım gerektirir. Sürat tekneleri ve büyük boy ( 80 cm ve üstü)
tekneler patlar motora daha uygundur. Yedek parça gereksinimi ve yakıt temini
önemlidir. Alkol karışımı veya benzinle çalışan tipleri vardır. |
| Buhar
makineli modeller genellikle tecrübeli modelcilerin tercihidir. Mali
boyutu da, keyfi de çoktur. Daha ziyade scale (aslının birebir küçültülmüş)
modeller bu sınıfın tipik örnekleridir. |
| Yelkenli
modeller temiz, yavaş, bakımı az olan modellerdir. Bir kere modeli aldıktan
sonra masraf gerektirmez. Heyecandan ziyade sessizliği tercih eden modelcilerin
ürünüdürler. Yarış sınıfı yelkenlilerin hızı da kayda değerdir aslında.
Bunlardan başka dizel motorlu, lastik motorlu, kurmalı, jet türbinli gibi
spesifik modeller de vardır. |
| Şimdi
artık istediğiniz model ana hatlarıyla ortaya çıkmıştır sanırım. Ama
devam edelim: Peki bu modeli nasıl temin edebiliriz? Ya plandan veya
kit olarak alıp yapmak. Eğer plan okumayı bilmiyorsanız veya planı temin
edecek kaynak yoksa kit almaktan başka çareniz yoktur. Planı temin etseniz
bile malzemeyi, aksesuarları bulmanız veya yaptırmanız zor olabilir. Gerçi
üç büyük ilde bunları kısmen temin edebileceğiniz model mağazalarımız neyse
ki var. Benim önerim, hele yeni başlayan modelciler için, kit alarak modeli
yapmak. Hem planı, hem malzemesini ve aksesuarlarını bir arada bulmak size
zaman kazandırır. Hemen hemen de aynı paraya çıkar. Üstelik bir kısmı fabrika
tarafından monte edilmiş seçenekleriniz bile olur. Ben hala bir kit alıp,
modelin aslının bilgilerini edinip modifiye etmekten çok keyif alırım. Zira
kitlerde genellikle aksesuar olarak aslına yakın materyaller olur, aynısı
değil. (Aynı vinç ırgatı, lombozlar, radar başka benzer kitlerde de yer
alır.) Dolayısıyla işin gerçek model olabilmesi için aslının fotoğraflarını
ve diğer detaylarını bulup o şekilde yapılması gerekir. Ancak modelciliğin
henüz başında olanlar bunu daha düşünmeyebilirler. (Senelerini bu işe vermiş
ustaların hakkını daha alamazsınız) Öte yandan sitemiz aracılığıyla tekne
planlarına da ulaşmanız mümkündür. Bu yönde başlangıç modellerine ait planlar
ve malzeme için ilgili arkadaşlarımız sizi yönlendirebilirler. |
| İster
kit olsun, ister plandan olsun, mutlaka yapımı da, yüzdürmesi de kolay olan
basit tekneler ile başlayın. Beğendiğiniz zor bir modeli yapmaya çalışıp,
beceremeyip atmak en azından modelcilik dünyası için bir kayıptır. Sizin
zaman ve para kaybınız ayrı. "Basit model " ise modelcinin yeteneklerine
göre değişir. Bunun için en az bir model yapmış olmanız bir fikir verebilir
size. |
| Bütün
bu verileri çeşitli nedenlerle göz ardı edip tahta parçasını oyarak benzer
bir şey yaparım diyorsanız, ona da model denmez. Şimdi radyo kontrollü teknelere
kısaca göz atalım. |
| Yelkenli
modeller : Genel olarak scale veya spor/yarış tipidir. Yarış tiplerinin
farkı hızlı gitmek için tasarlanmış muz tipi gövde ve fonksiyon haricinde
hiçbir aksesuarı olmamasıdır. Gövde şekilleri asılları gibi gün geçtikçe
teknolojiye bağlı olarak gelişmekte ve değişmektedir. İstanbul'da ve Kdz.
Ereğli'de uluslararası yarışlara katılan arkadaşlarımın bulunduğu model
yelken klüpleri vardır. Bu yarışları izlemenin keyfi de başka oluyor itiraf
etmeliyim. Bence yelkenli ne kadar büyük olursa o kadar güzel yüzer, kumanda
dinler, hızlı yüzer. Dolayısıyla en verimli yelkenli model boyu1 metre ve
üstüdür. Direk boyunun da 120 cm. den başladığını düşünürsek taşıma probleminden
bahsetmeme gerek var mı ? Yelkenli modeller klasik yelkenli yatlar, yük
gemileri, balıkçı tekneleri scale (aslının aynısı) modeller de olabilir
ve yüzerken hayli gerçekçi ve keyif vericidir. En basit iki kanallı bir
radyo kontrol cihazı ile yelkenli teknelerin yön (dümen) ve gidişi (hız)
kontrol edilebilir. Bu tür modelleri ya kit ten veya mutlaka modele ait
plandan yapmanızda fayda vardır. Gerçek yelkenlinin ağırlık dağılımı ve
yelken alanı gibi faktörler modelinki ile çok farklıdır. |
| Motorlu
modeller : Güç olarak elektrik motoru tekne modelciliğinde pek çok
alanda kendine yer bulur. Yolcu ve yük gemileri, balıkçı tekneleri, motoryatlar,
römorkörler, savaş gemileri, denizaltılar vb. gibi scale modeller çoğunlukla
elektrik motoru ile tahrik edilirler. Temiz ve az bakımlı olması modelin
ömrünü de uzatacaktır. Yarış sınıfı teknelerin de elektrik motoru ile tahriki
çok iyi neticeler vermekte ise de, çok pahalıya çıkması ve seyir zamanının
az olması negatif yönleridir. Piyasada bulunabilen 550 tip alelade ve ucuz
elektrik motorları 50 - 60 cm boyunda tekneler için daha uygundur. İki kanallı
radyo kumanda için yeterlidir. Aynı zamanda elektrik motoru scale teknelerde
radar, vinç, ırgat, burun manevra motoru, açılıp kapanan kapı ve kapaklar,
su fıskiyesi gibi tali öğelerde kullanılır ve seyri çok keyiflidir. Scale
modellerde süratten ziyade tork (çevirme gücü) daha önemli olduğundan elektrik
motoru ya bu tip bir motor olmalı veya redüksiyonlu (dişli takımı) olmalıdır.
2 ve daha çok kanallı radyolar ile kullanılabilirler. Bu tip modellerin
başta alınan demirbaşları saymazsak sarf malzemesi yoktur. Elektrik motorunun
bir önemli avantajı da teknenin geriye gidebilmesidir. |
| Patlar
motorlar ise genellikle yarış/spor tekne modellerinde kullanılır. Çeşitli
hacim ve güçlerde pek çok motor marka ve ürününü piyasada bulmak artık kolay.
Bu motorlar genellikle iki zamanlı 1,5 - 2,5 - 3,5 - 7,5 - 10 cc. hacimde
ve 0,5 ile 4,0 bhp arasında ve alkol karışımı ile çalışan motorlardır. 20
cc. ve üstü iki zamanlı motorlar benzinle çalışır ve boyu 110 cm. ve üstü
yarış modellerine uygundur. Patlar motorlu modellerin elektrikliye göre
avantajı özellikle orta boy (75 - 90 cm) yarış teknelerinde Güç/ağırlık
oranı daha yüksek çıkması, yani, aynı boy teknenin patlarlı motorlu olanının
daha hafif olması dolayısıyla daha hızlı gitme yeteneğine sahip olmasıdır.
Bu tip tekneler iki kanallı radyolar ile kumanda edilebilirler. |
| Madalyonun
öteki yüzü ise patlarlı teknelerin sürekli yakıt, buji gibi sarf malzemesine
ihtiyaç duymasıdır. Seyir sonrası bakımı ise zaman, emek ister. Temizlenmesi
nispeten zordur. Karbüratör ayarı vb. bilgilere gereksinim duyacağınızdan
bu tip modele sahip olmak isteyenlerin uygun motoru mutlaka model malzemesi
satılan mağazalardan alması ve motorla beraber verilen kitapçıklardan gerekli
bilgiyi temin etmesi mümkündür. Söz konusu motorlar su soğutmalı olmalıdır.
Spor modellerde debriyajlı motorlar da kullanılabilir. Ne var ki hiçbir
patlarlı motora sahip tekne, ayrı bir pervane düzeneği yoksa, geriye gidemeyeceğinden
yakıt bittiği zaman da suyun ortasında kalan tekneyi alabilmeyi göze almalısınız.
|
| Buhar
makineleri tamamen scale tekne modellerinde kullanılır desem yanlış
olmaz. Zira bu tip makinenin verimine, görüntüsüne, scale modeller yakışır.
Diğer tüm motorlara göre daha pahalıdır. Kullanım sırasında sarf malzemesi
olarak bütan/propan gazı ve suya ihtiyaç duyarlar. 2 veya 3 kanallı radyolar
ile çalışırlar. Seyir keyfi özellikle modelci ağabeylerimizi ve beni mest
eder. |
| Şimdiye
kadar anlatmaya çalıştığım modelcilikte tecrübesi olmayan ancak biraz modelcilik
bilgisi ve terminolojisine sahip olan modelcilere yönelikti. Bundan sonraki
paragraflarda konuları biraz daha detaylı anlatmaya çalışacağım. Burada
daha ziyade hidrodinamik faktörler ve özellikle dikkat edilecek hususlar
söz konusu olacaktır. Modelcilerin radyo kontrol sistemleri ve model yapımı
konusunda temel bilgilere sahip olduğu varsayılmıştır. Daha da özelliği
olan konularda ise site aracılığıyla sorularınıza cevap yöntemiyle yardımcı
olabileceğimi yukarıda yazmıştım. Ahmet
GÖKÇEN |
