|
|
Bu
sitede yer almak isteyişimin birinci nedeni; gerek amatör gerek profesyonel
düzeyde yaklaşık otuz yıldır gemi modeli ile haşır neşir olduğumdan
bilgi birikimlerimi bu konuya gerçek anlamda ilgi duyan arkadaşlara
aktarmak, ikincisi ise değerli kardeşim Mehmet Salihoğlu'nun hüneri
bu siteyi çok beğenmemdir. Katkımdan dolayı ne mutlu bana. |
|
Bu
bölümde yer alacak konular daha ziyade dinamik (hareketli) tekne
modelleri ve çoğu amatör modelci arkadaşlarımın karşılaştığı bilgi
eksikleri olacak. Daha geniş veya spesifik konularda sorusu olan
arkadaşlarımıza da cevap vermeye çalışacağım. Sorularınızı siteye
iletmeniz diğer modelci arkadaşların da faydalanmasını sağlayacaktır.
|
| Tekne
modelciliği keyif ve gönül işidir. Bence dinamik modelcilik ise en
keyiflisi. Modeli yapmak ayrı keyif, hafta sonu arkadaşlarla birlikte
yüzdürmek ayrı keyif. Dahası var mı? Var tabii. İleri bölümlerde hepsini
göreceğiz. |
| Yeni
bir dinamik tekne yapmak istiyorsunuz. Önce şu sorulara cevap verin: |
| 1-
Bunu uzun zamandan beri istiyor musunuz? |
| 2-
Modelciliğe ayıracak zamanınız var mı? |
| 3-
Sabrınız var mı? |
| 4-
Yeteneğiniz var mı? |
| 5-
Otomobiliniz var mı? |
| 6-
Yakın çevrede göl, gölet, deniz var mı? |
| 7-
Bu işe ayıracak yeterli paranız var mı? |
| Yukarıdaki
sorularda evet ekseriyette ise iş yarı yarıya tamamdır. Zira geçici
anlık hevese kapılıp bende bir tekne kiti alayım yapayım demekle vaktinizi
ve nakitinizi çöpe atmayın. Bu iş hem sabır ister hem emek. Yeteneğiniz
de yoksa, yani evdeki musluğun contasını değiştiremiyorsanız da bu
işten vazgeçin. Yakında modeli yüzdürecek bir yer veya otomobiliniz
yoksa da bayağı problemleriniz olacak. (Motosikleti olan bir modelci
arkadaşım 90 cm. uzunluğundaki modelini taşıma esnasında bayağı zorluk
çekiyor. |
| Öte
yandan çevrenizde model derneği veya kulübü olması çok büyük kazançtır.
Bunlar gözünüzü korkutmaktan ziyade işin doğrusunu göstermektir. (Bu
kadar senenin deneyimi ne de olsa) |
| Gelelim
modellere: Temel olarak gemi modellerini iki grupta toplayabiliriz;
Statik (hareketsiz) ve dinamik (hareketli) modeller. Statik modellerde
bu işi derinlemesine çok iyi bilen ağabeylerimiz varken bana laf anlatmak
düşmez. Benim ukalalığım radyo kontrollü dinamik modellerdir. |
| Başlayalım
mı? |
| Dinamik
modeller de temelde iki grupta toplayabiliriz. Kumandalı ve kumandasız.
Kumandasız modeller (serbest) ya dümenlerindeki bir sistem sayesinde
(yelkenlilerde vane rudder), veya elektrik/yakıt motorlu teknelerin
hedeflenen bir yöne götürecek yapı sayesinde hareket eden, sabit dümenli
modellerdir. Böyle tekne modellerinin İngiltere'de1920'li yıllarda
yüzdürülürken çekilmiş fotoğrafları mevcuttur. |
| Kumandalı
modeller ise radyo kontrol sistemi ile (RC) yönlendirilebilen, gerektiğinde
ekstra fonksiyonları da (ışık, düdük sesi, vinç vb.) uzaktan kumanda
ile sağlanabilen modellerdir. Bunları da iki ana başlıkta şöyle ayırabiliriz:
Yelkenliler ve motor gücü ile hareket edenler. Motor gücü elektrik
motoru, patlar motor, buhar makinesi olabilir. Bunları ileride daha
detaylı bahsedeceğimden kısaca özetleyelim: |
| Elektrik
motorlu modeller genel olarak temiz, basit, pratik, bakımı az
modellerdir. Ancak elektronik hız kontrol ünitesi, piller, şarjör
ve motor tahmininizin üzerinde bir bütçe ile karşınıza çıkabilir.
Modelin boyuna ve tipine göre amatörler için avantajları daha fazladır.
|
| Patlar
motorlu modeller yapması ve yüzdürmesi daha çok beceri ve bilgi
isteyen modellerdir. Bakım gerektirir. Sürat tekneleri ve büyük boy
( 80 cm ve üstü) tekneler patlar motora daha uygundur. Yedek parça
gereksinimi ve yakıt temini önemlidir. Alkol karışımı veya benzinle
çalışan tipleri vardır. |
| Buhar
makineli modeller genellikle tecrübeli modelcilerin tercihidir.
Mali boyutu da, keyfi de çoktur. Daha ziyade scale (aslının birebir
küçültülmüş) modeller bu sınıfın tipik örnekleridir. |
| Yelkenli
modeller temiz, yavaş, bakımı az olan modellerdir. Bir kere modeli
aldıktan sonra masraf gerektirmez. Heyecandan ziyade sessizliği tercih
eden modelcilerin ürünüdürler. Yarış sınıfı yelkenlilerin hızı da
kayda değerdir aslında. Bunlardan başka dizel motorlu, lastik motorlu,
kurmalı, jet türbinli gibi spesifik modeller de vardır. |
| Şimdi
artık istediğiniz model ana hatlarıyla ortaya çıkmıştır sanırım. Ama
devam edelim: Peki bu modeli nasıl temin edebiliriz? Ya plandan
veya kit olarak alıp yapmak. Eğer plan okumayı bilmiyorsanız veya
planı temin edecek kaynak yoksa kit almaktan başka çareniz yoktur.
Planı temin etseniz bile malzemeyi, aksesuarları bulmanız veya yaptırmanız
zor olabilir. Gerçi üç büyük ilde bunları kısmen temin edebileceğiniz
model mağazalarımız neyse ki var. Benim önerim, hele yeni başlayan
modelciler için, kit alarak modeli yapmak. Hem planı, hem malzemesini
ve aksesuarlarını bir arada bulmak size zaman kazandırır. Hemen hemen
de aynı paraya çıkar. Üstelik bir kısmı fabrika tarafından monte edilmiş
seçenekleriniz bile olur. Ben hala bir kit alıp, modelin aslının bilgilerini
edinip modifiye etmekten çok keyif alırım. Zira kitlerde genellikle
aksesuar olarak aslına yakın materyaller olur, aynısı değil. (Aynı
vinç ırgatı, lombozlar, radar başka benzer kitlerde de yer alır.)
Dolayısıyla işin gerçek model olabilmesi için aslının fotoğraflarını
ve diğer detaylarını bulup o şekilde yapılması gerekir. Ancak modelciliğin
henüz başında olanlar bunu daha düşünmeyebilirler. (Senelerini bu
işe vermiş ustaların hakkını daha alamazsınız) Öte yandan sitemiz
aracılığıyla tekne planlarına da ulaşmanız mümkündür. Bu yönde başlangıç
modellerine ait planlar ve malzeme için ilgili arkadaşlarımız sizi
yönlendirebilirler. |
| İster
kit olsun, ister plandan olsun, mutlaka yapımı da, yüzdürmesi de kolay
olan basit tekneler ile başlayın. Beğendiğiniz zor bir modeli yapmaya
çalışıp, beceremeyip atmak en azından modelcilik dünyası için bir
kayıptır. Sizin zaman ve para kaybınız ayrı. "Basit model " ise modelcinin
yeteneklerine göre değişir. Bunun için en az bir model yapmış olmanız
bir fikir verebilir size. |
| Bütün
bu verileri çeşitli nedenlerle göz ardı edip tahta parçasını oyarak
benzer bir şey yaparım diyorsanız, ona da model denmez. Şimdi radyo
kontrollü teknelere kısaca göz atalım. |
| Yelkenli
modeller : Genel olarak scale veya spor/yarış tipidir. Yarış tiplerinin
farkı hızlı gitmek için tasarlanmış muz tipi gövde ve fonksiyon haricinde
hiçbir aksesuarı olmamasıdır. Gövde şekilleri asılları gibi gün geçtikçe
teknolojiye bağlı olarak gelişmekte ve değişmektedir. İstanbul'da
ve Kdz. Ereğli'de uluslararası yarışlara katılan arkadaşlarımın bulunduğu
model yelken klüpleri vardır. Bu yarışları izlemenin keyfi de başka
oluyor itiraf etmeliyim. Bence yelkenli ne kadar büyük olursa o kadar
güzel yüzer, kumanda dinler, hızlı yüzer. Dolayısıyla en verimli yelkenli
model boyu1 metre ve üstüdür. Direk boyunun da 120 cm. den başladığını
düşünürsek taşıma probleminden bahsetmeme gerek var mı ? Yelkenli
modeller klasik yelkenli yatlar, yük gemileri, balıkçı tekneleri scale
(aslının aynısı) modeller de olabilir ve yüzerken hayli gerçekçi ve
keyif vericidir. En basit iki kanallı bir radyo kontrol cihazı ile
yelkenli teknelerin yön (dümen) ve gidişi (hız) kontrol edilebilir.
Bu tür modelleri ya kit ten veya mutlaka modele ait plandan yapmanızda
fayda vardır. Gerçek yelkenlinin ağırlık dağılımı ve yelken alanı
gibi faktörler modelinki ile çok farklıdır. |
| Motorlu
modeller : Güç olarak elektrik motoru tekne modelciliğinde pek
çok alanda kendine yer bulur. Yolcu ve yük gemileri, balıkçı tekneleri,
motoryatlar, römorkörler, savaş gemileri, denizaltılar vb. gibi scale
modeller çoğunlukla elektrik motoru ile tahrik edilirler. Temiz ve
az bakımlı olması modelin ömrünü de uzatacaktır. Yarış sınıfı teknelerin
de elektrik motoru ile tahriki çok iyi neticeler vermekte ise de,
çok pahalıya çıkması ve seyir zamanının az olması negatif yönleridir.
Piyasada bulunabilen 550 tip alelade ve ucuz elektrik motorları 50
- 60 cm boyunda tekneler için daha uygundur. İki kanallı radyo kumanda
için yeterlidir. Aynı zamanda elektrik motoru scale teknelerde radar,
vinç, ırgat, burun manevra motoru, açılıp kapanan kapı ve kapaklar,
su fıskiyesi gibi tali öğelerde kullanılır ve seyri çok keyiflidir.
Scale modellerde süratten ziyade tork (çevirme gücü) daha önemli olduğundan
elektrik motoru ya bu tip bir motor olmalı veya redüksiyonlu (dişli
takımı) olmalıdır. 2 ve daha çok kanallı radyolar ile kullanılabilirler.
Bu tip modellerin başta alınan demirbaşları saymazsak sarf malzemesi
yoktur. Elektrik motorunun bir önemli avantajı da teknenin geriye
gidebilmesidir. |
| Patlar
motorlar ise genellikle yarış/spor tekne modellerinde kullanılır.
Çeşitli hacim ve güçlerde pek çok motor marka ve ürününü piyasada
bulmak artık kolay. Bu motorlar genellikle iki zamanlı 1,5 - 2,5 -
3,5 - 7,5 - 10 cc. hacimde ve 0,5 ile 4,0 bhp arasında ve alkol karışımı
ile çalışan motorlardır. 20 cc. ve üstü iki zamanlı motorlar benzinle
çalışır ve boyu 110 cm. ve üstü yarış modellerine uygundur. Patlar
motorlu modellerin elektrikliye göre avantajı özellikle orta boy (75
- 90 cm) yarış teknelerinde Güç/ağırlık oranı daha yüksek çıkması,
yani, aynı boy teknenin patlarlı motorlu olanının daha hafif olması
dolayısıyla daha hızlı gitme yeteneğine sahip olmasıdır. Bu tip tekneler
iki kanallı radyolar ile kumanda edilebilirler. |
| Madalyonun
öteki yüzü ise patlarlı teknelerin sürekli yakıt, buji gibi sarf malzemesine
ihtiyaç duymasıdır. Seyir sonrası bakımı ise zaman, emek ister. Temizlenmesi
nispeten zordur. Karbüratör ayarı vb. bilgilere gereksinim duyacağınızdan
bu tip modele sahip olmak isteyenlerin uygun motoru mutlaka model
malzemesi satılan mağazalardan alması ve motorla beraber verilen kitapçıklardan
gerekli bilgiyi temin etmesi mümkündür. Söz konusu motorlar su soğutmalı
olmalıdır. Spor modellerde debriyajlı motorlar da kullanılabilir.
Ne var ki hiçbir patlarlı motora sahip tekne, ayrı bir pervane düzeneği
yoksa, geriye gidemeyeceğinden yakıt bittiği zaman da suyun ortasında
kalan tekneyi alabilmeyi göze almalısınız. |
| Buhar
makineleri tamamen scale tekne modellerinde kullanılır desem yanlış
olmaz. Zira bu tip makinenin verimine, görüntüsüne, scale modeller
yakışır. Diğer tüm motorlara göre daha pahalıdır. Kullanım sırasında
sarf malzemesi olarak bütan/propan gazı ve suya ihtiyaç duyarlar.
2 veya 3 kanallı radyolar ile çalışırlar. Seyir keyfi özellikle modelci
ağabeylerimizi ve beni mest eder. |
| Şimdiye
kadar anlatmaya çalıştığım modelcilikte tecrübesi olmayan ancak biraz
modelcilik bilgisi ve terminolojisine sahip olan modelcilere yönelikti.
Bundan sonraki paragraflarda konuları biraz daha detaylı anlatmaya
çalışacağım. Burada daha ziyade hidrodinamik faktörler ve özellikle
dikkat edilecek hususlar söz konusu olacaktır. Modelcilerin radyo
kontrol sistemleri ve model yapımı konusunda temel bilgilere sahip
olduğu varsayılmıştır. Daha da özelliği olan konularda ise site aracılığıyla
sorularınıza cevap yöntemiyle yardımcı olabileceğimi yukarıda yazmıştım.
Ahmet
GÖKÇEN |
